MỘT SỐ ĐIỂM MỚI CỦA LUẬT TIẾP CẬN THÔNG TIN NĂM 2026
Luật Tiếp cận thông tin năm 2026 đã được Quốc hội Khóa XVI, Kỳ họp thứ Nhất thông qua ngày 23/4/2026, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/9/2026.
Luật Tiếp cận thông tin được thông qua gồm 4 chương, 31 điều (so với Luật Tiếp cận thông tin năm 2016 đã giảm 1 chương và giảm 6 điều) nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh sau 8 năm thi hành Luật Tiếp cận thông tin năm 2016, đồng thời tiếp tục thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng về phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa và quyền làm chủ của Nhân dân, đặc biệt là phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”, đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh cải cách hành chính, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong tình hình mới.
1. Đơn vị sự nghiệp công lập cũng có trách nhiệm cung cấp thông tin
Cùng với cơ quan nhà nước, Luật Tiếp cận thông tin năm 2026 quy định các đơn vị sự nghiệp công lập có nhiệm vụ cung ứng dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu cũng có trách nhiệm cung cấp thông tin. Quy định này nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, tăng tính minh bạch của các đơn vị sự nghiệp công lập, đáp ứng yêu cầu quản trị hiện đại.
2. Điều chỉnh phạm vi và trách nhiệm cung cấp thông tin của Ủy ban nhân dân cấp xã
Phạm vi và trách nhiệm cung cấp thông tin của chính quyền địa phương được điều chỉnh phù hợp với thực tiễn và mô hình tổ chức mới sau sắp xếp. Đồng thời Luật Tiếp cận thông tin năm 2026 quy định Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm cung cấp thông tin do mình tạo ra nhưng không phải cung cấp thông tin nhận được từ cơ quan khác (trừ một số trường hợp theo quy định). Đầu mối cung cấp thông tin cũng do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp xã chủ động xác định, phù hợp với điều kiện thựctế.
3. Mở rộng phạm vi thông tin phải được công khai
Tại Điều 17, Luật đã liệt kê chi tiết các thông tin phải được công khai. Trên cơ sở kế thừa các quy định trước đây, Luật bổ sung thêm các nhóm thông tin quan trọng gắn trực tiếp với đời sống người dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp như: Thông tin xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm, chất lượng sản phẩm, hàng hóa, dược, lao động, sản xuất, buôn bán hàng giả mà gây hậu quả lớn hoặc ảnh hưởng xấu về dư luận xã hội; Kết luận kiểm định, đánh giá chất lượng nhà chung cư, kế hoạch cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư; thông tin chung về cơ sở giáo dục, thu, chi tài chính của cơ sở giáo dục, kế hoạch và kết quả hoạt động đối với giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên; giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh; các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh vi phạm pháp luật về y tế
4. Có 06 nhóm thông tin công dân không được tiếp cận
Luật phân định thông tin công dân không được tiếp cận và thông tin công dân được tiếp cận có điều kiện. Quy định này nhằm bảo đảm sự hài hòa giữa quyền tiếp cận thông tin của công dân với yêu cầu bảo vệ bí mật nhà nước, an ninh quốc gia và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Theo đó, có 6 nhóm thông tin công dân không được tiếp cận, gồm: thông tin thuộc bí mật nhà nước theo quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước; thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình theo quy định của pháp luật dân sự; bí mật kinh doanh theo quy định pháp luật về sở hữu trí tuệ; thông tin mà nếu cung cấp sẽ gây nguy hại đến lợi ích của Nhà nước, ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh quốc gia, đối ngoại, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng, gây nguy hại đến tính mạng, sức khỏe, quyền và lợi ích hợp pháp hoặc tài sản của cơ quan, tổ chức hoặc người khác; thông tin thuộc bí mật công tác do cơ quan, đơn vị xác định theo quy định pháp luật; thông tin về cuộc họp nội bộ của cơ quan, đơn vị, tài liệu do cơ quan, đơn vị soạn thảo cho công việc nội bộ.
5. Đa dạng các hình thức công khai, cung cấp thông tin, khuyến khích áp dụng phương thức điện tử
Ngay tại khoản 3 Điều 3 Luật Tiếp cận thông tin đã quy định “đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, tăng cường cung cấp thông tin trên môi trường số”. Các hình thức công khai, cung cấp thông tin được quy định đa dạng hơn, phù hợp với xu hướng chuyển đổi số, như công khai thông tin trên cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử, cổng dữ liệu, các kênh nội dung, trang cộng đồng chính thức, công khai thông tin trên các phương tiện thông tin đại chúng. Việc đa dạng hóa các hình thức công khai, cung cấp thông tin nhằm bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin của công dân trên môi trường số. Giao Chính phủ quy định chi tiết các biện pháp bảo đảm quyền tiếp cận thông tin và trình tự, thủ tục cung cấp thông tin theo yêu cầu, tạo cơ sở pháp lý đầy đủ cho việc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân.
Theo Hệ thống thông tin PBGDPL